{"id":2208,"date":"2023-12-15T14:13:26","date_gmt":"2023-12-15T14:13:26","guid":{"rendered":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/?p=2208"},"modified":"2023-12-15T14:13:26","modified_gmt":"2023-12-15T14:13:26","slug":"oredzie-papieza-franciszka-na-57-swiatowy-dzien-pokoju-1-stycznia-2024-r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/?p=2208&lang=pl","title":{"rendered":"OR\u0118DZIE PAPIE\u017bA FRANCISZKA NA 57. \u015aWIATOWY DZIE\u0143 POKOJU 1 STYCZNIA 2024 R."},"content":{"rendered":"
\n

OR\u0118DZIE
\nJEGO \u015aWI\u0104TOBLIWO\u015aCI
\nFRANCISZKA<\/span><\/p>\n

NA 57. \u015aWIATOWY DZIE\u0143 POKOJU<\/span><\/b><\/p>\n

1 STYCZNIA 2024 R.<\/span><\/p>\n

<\/div>\n<\/div>\n
\n

Sztuczna inteligencja i pok\u00f3j<\/i><\/b><\/p>\n

 <\/p>\n

Na pocz\u0105tku Nowego Roku, czasu \u0142aski, kt\u00f3ry Pan daje ka\u017cdemu z nas, chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Ludu Bo\u017cego, narod\u00f3w, g\u0142\u00f3w pa\u0144stw i rz\u0105d\u00f3w, przedstawicieli r\u00f3\u017cnych religii i spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego oraz wszystkich m\u0119\u017cczyzn i kobiet naszych czas\u00f3w, aby z\u0142o\u017cy\u0107 najlepsze \u017cyczenia pokoju.<\/p>\n

1.\u00a0Post\u0119p nauki i technologii jako droga do pokoju<\/i><\/p>\n

Pismo \u015awi\u0119te za\u015bwiadcza, \u017ce B\u00f3g da\u0142 ludziom swego Ducha, aby posiadali \u201em\u0105dro\u015b\u0107, rozum, wiedz\u0119 i znajomo\u015b\u0107 wszelkiego rzemios\u0142a\u201d (Wj\u00a0<\/i>35, 31). Rozum jest wyrazem godno\u015bci nadanej nam przez Stw\u00f3rc\u0119, kt\u00f3ry stworzy\u0142 nas na sw\u00f3j obraz i podobie\u0144stwo (por.\u00a0Rdz\u00a0<\/i>1, 26) i umo\u017cliwi\u0142 nam odpowiadanie na Jego mi\u0142o\u015b\u0107 poprzez wolno\u015b\u0107 i poznanie. Nauka i technologia w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b ukazuj\u0105 t\u0119 fundamentalnie relacyjn\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 ludzkiego rozumu: s\u0105 one niezwyk\u0142ymi wytworami jego potencja\u0142u tw\u00f3rczego.<\/p>\n

W Konstytucji duszpasterskiej\u00a0Gaudium et spes,\u00a0<\/i>Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II potwierdzi\u0142 t\u0119 prawd\u0119, o\u015bwiadczaj\u0105c, \u017ce \u201ecz\u0142owiek zawsze stara\u0142 si\u0119 dynamiczniej rozwija\u0107 swoje \u017cycie dzi\u0119ki w\u0142asnej pracy i uzdolnieniom duchowym\u201d\u00a0[1]<\/a>. Kiedy ludzie, \u201eza pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w technicznych\u201d, d\u0105\u017c\u0105 do tego, aby ziemia \u201estawa\u0142a si\u0119 mieszkaniem godnym ca\u0142ej rodziny ludzkiej»\u00a0[2]<\/a>, dzia\u0142aj\u0105 zgodnie z planem Boga i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z Jego wol\u0105, aby doko\u0144czy\u0107 dzie\u0142o stworzenia i szerzy\u0107 pok\u00f3j mi\u0119dzy narodami. Tak\u017ce post\u0119p nauki i techniki, o ile przyczynia si\u0119 do lepszego porz\u0105dku spo\u0142eczno\u015bci ludzkiej, do rozwoju wolno\u015bci i braterskiej komunii, prowadzi w ten spos\u00f3b do udoskonalenia cz\u0142owieka i przemiany \u015bwiata.<\/p>\n

S\u0142usznie cieszymy si\u0119 i jeste\u015bmy wdzi\u0119czni za niezwyk\u0142e zdobycze nauki i techniki, dzi\u0119ki kt\u00f3rym za\u017cegnano niezliczone bol\u0105czki, kt\u00f3re trapi\u0142y ludzkie \u017cycie i powodowa\u0142y wielkie cierpienia. Jednocze\u015bnie post\u0119p technologiczno-naukowy, umo\u017cliwiaj\u0105c sprawowanie niespotykanej dot\u0105d kontroli nad rzeczywisto\u015bci\u0105, oddaje w ludzkie r\u0119ce szeroki wachlarz mo\u017cliwo\u015bci, z kt\u00f3rych pewne mog\u0105 stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla ludzkiego przetrwania i niebezpiecze\u0144stwo dla wsp\u00f3lnego domu\u00a0[3]<\/a>.<\/p>\n

Znacz\u0105cy post\u0119p nowych technologii informacyjnych, zw\u0142aszcza w sferze cyfrowej, stwarza zatem fascynuj\u0105ce szanse i powa\u017cne zagro\u017cenia, z ogromnymi konsekwencjami dla d\u0105\u017cenia do sprawiedliwo\u015bci i zgody mi\u0119dzy lud\u017ami. Nale\u017cy zatem zada\u0107 kilka pilnych pyta\u0144. Jakie b\u0119d\u0105 \u015brednio- i d\u0142ugoterminowe konsekwencje nowych technologii cyfrowych? I jaki wp\u0142yw b\u0119d\u0105 one mia\u0142y na \u017cycie jednostek i spo\u0142ecze\u0144stwa, na mi\u0119dzynarodow\u0105 stabilno\u015b\u0107 i pok\u00f3j?<\/p>\n

2.\u00a0Przysz\u0142o\u015b\u0107 sztucznej inteligencji mi\u0119dzy obietnicami a zagro\u017ceniami<\/i><\/p>\n

Post\u0119p w informatyce i rozw\u00f3j technologii cyfrowych, w minionych dekadach, ju\u017c zacz\u0119\u0142y powodowa\u0107 g\u0142\u0119bokie przemiany w globalnym spo\u0142ecze\u0144stwie i jego dynamice. Nowe narz\u0119dzia cyfrowe zmieniaj\u0105 oblicze komunikacji, administracji publicznej, edukacji, konsumpcji, interakcji osobistych i niezliczonych innych aspekt\u00f3w codziennego \u017cycia.<\/p>\n

Ponadto, technologie wykorzystuj\u0105ce r\u00f3\u017cnorodne algorytmy mog\u0105 wydobywa\u0107 z cyfrowych \u015blad\u00f3w pozostawionych w\u00a0Internecie\u00a0<\/i>dane, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 kontrolowa\u0107 nawyki mentalne i relacyjne ludzi w celach komercyjnych lub politycznych, cz\u0119sto bez ich wiedzy, ograniczaj\u0105c ich \u015bwiadome korzystanie z wolno\u015bci wyboru. Rzeczywi\u015bcie, w przestrzeni takiej jak\u00a0sie\u0107<\/i>, charakteryzuj\u0105cej si\u0119 nadmiarem informacji, mog\u0105 one kszta\u0142towa\u0107 przep\u0142yw danych zgodnie z kryteriami wyboru, kt\u00f3re nie zawsze s\u0105 zauwa\u017cane przez u\u017cytkownika.<\/p>\n

Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce badania naukowe i innowacje technologiczne nie s\u0105 oderwane od rzeczywisto\u015bci i \u201eneutralne\u201d\u00a0[4]<\/a>, lecz podlegaj\u0105 wp\u0142ywom kulturowym. Jako \u017ce, s\u0105 one w pe\u0142ni dzia\u0142aniami ludzkimi, to obierane przez nie kierunki odzwierciedlaj\u0105 wybory uwarunkowane warto\u015bciami osobistymi, spo\u0142ecznymi i kulturowymi ka\u017cdej epoki. Odnosi si\u0119 to tak\u017ce do osi\u0105ganych przez nie rezultat\u00f3w: w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce s\u0105 one wynikiem specyficznie ludzkiego podej\u015bcia do otaczaj\u0105cego \u015bwiata, zawsze maj\u0105 wymiar etyczny, \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z decyzjami tych, kt\u00f3rzy projektuj\u0105 eksperymenty i ukierunkowuj\u0105 produkcj\u0119 ku okre\u015blonym celom.<\/p>\n

Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c form sztucznej inteligencji. Jak dot\u0105d, w \u015bwiecie nauki i technologii nie ma jednoznacznej jej definicji. Sam termin, kt\u00f3ry wszed\u0142 ju\u017c do j\u0119zyka potocznego, obejmuje r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 nauk, teorii i technik maj\u0105cych na celu sprawienie, by maszyny odtwarza\u0142y lub na\u015bladowa\u0142y w swoim dzia\u0142aniu zdolno\u015bci poznawcze istot ludzkich. M\u00f3wienie w liczbie mnogiej o \u201eformach inteligencji\u201d mo\u017ce pom\u00f3c podkre\u015bli\u0107 nade wszystko niemo\u017cliw\u0105 do pokonania rozbie\u017cno\u015b\u0107 istniej\u0105c\u0105 mi\u0119dzy tymi systemami, niezale\u017cnie od tego, jak niesamowite i pot\u0119\u017cne mog\u0105 one by\u0107, a osob\u0105 ludzk\u0105: s\u0105 one w ostatecznym rachunku \u201efragmentaryczne\u201d w tym sensie, \u017ce mog\u0105 na\u015bladowa\u0107 lub odtwarza\u0107 tylko niekt\u00f3re funkcje ludzkiej inteligencji. U\u017cycie liczby mnogiej podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c, \u017ce te urz\u0105dzenia, bardzo r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105, powinny by\u0107 zawsze traktowane jako \u201esystemy socjotechniczne\u201d. Istotnie, ich wp\u0142yw, niezale\u017cnie od technologii podstawowej, zale\u017cy nie tylko od ich zaprojektowania, lecz tak\u017ce od cel\u00f3w i interes\u00f3w tych, kt\u00f3rzy je posiadaj\u0105, i tych, kt\u00f3rzy je rozwijaj\u0105, a tak\u017ce od sytuacji, w jakich s\u0105 u\u017cywane.<\/p>\n

Sztuczna inteligencja musi by\u0107 zatem rozumiana jako plejada r\u00f3\u017cnych rzeczywisto\u015bci i nie mo\u017cemy zak\u0142ada\u0107\u00a0a priori<\/i>, \u017ce jej rozw\u00f3j wniesie dobroczynny wk\u0142ad dla przysz\u0142o\u015bci ludzko\u015bci i dla pokoju mi\u0119dzy narodami. Taki pozytywny skutek b\u0119dzie mo\u017cliwy tylko wtedy, gdy oka\u017cemy si\u0119 zdolni do odpowiedzialnego dzia\u0142ania i poszanowania podstawowych warto\u015bci ludzkich, takich jak \u201einkluzywno\u015b\u0107, transparencja, bezpiecze\u0144stwo, bezstronno\u015b\u0107, poufno\u015b\u0107 i rzetelno\u015b\u0107\u201d\u00a0[5]<\/a>.<\/p>\n

Nie wystarczy r\u00f3wnie\u017c zak\u0142ada\u0107, \u017ce osoby projektuj\u0105ce algorytmy i technologie cyfrowe b\u0119d\u0105 dzia\u0142a\u0107 w spos\u00f3b etyczny i odpowiedzialny. Konieczne jest wzmocnienie lub, w razie potrzeby, utworzenie organ\u00f3w, powo\u0142anych do badania pojawiaj\u0105cych si\u0119 kwestii etycznych i ochrony praw os\u00f3b korzystaj\u0105cych z form sztucznej inteligencji lub znajduj\u0105cych si\u0119 pod ich wp\u0142ywem\u00a0[6]<\/a>.<\/p>\n

Ogromnej ekspansji technologii musi zatem towarzyszy\u0107 stosowna formacja w zakresie odpowiedzialno\u015bci za jej rozw\u00f3j. Wolno\u015b\u0107 i pokojowe wsp\u00f3\u0142istnienie s\u0105 zagro\u017cone w\u00f3wczas, gdy ludzie ulegaj\u0105 pokusie egoizmu, korzy\u015bci osobistej, \u017c\u0105dzy zysku i pragnienia w\u0142adzy. Mamy zatem obowi\u0105zek poszerzy\u0107 nasze spojrzenie i ukierunkowa\u0107 badania techniczno-naukowe na d\u0105\u017cenie do pokoju i dobra wsp\u00f3lnego, w s\u0142u\u017cbie integralnego rozwoju cz\u0142owieka i wsp\u00f3lnoty\u00a0[7]<\/a>.<\/p>\n

Przyrodzona godno\u015b\u0107 ka\u017cdej osoby i braterstwo, kt\u00f3re \u0142\u0105czy nas jako cz\u0142onk\u00f3w jednej rodziny ludzkiej, musz\u0105 le\u017ce\u0107 u podstaw rozwoju nowych technologii i s\u0142u\u017cy\u0107 jako bezdyskusyjne kryteria ich oceny przed ich wykorzystaniem, tak aby post\u0119p cyfrowy m\u00f3g\u0142 odbywa\u0107 si\u0119 z poszanowaniem sprawiedliwo\u015bci i przyczynia\u0107 si\u0119 do sprawy pokoju. Rozw\u00f3j technologiczny, kt\u00f3ry nie prowadzi do poprawy jako\u015bci \u017cycia ca\u0142ej ludzko\u015bci, a wr\u0119cz przeciwnie, pog\u0142\u0119bia nier\u00f3wno\u015bci i konflikty, nigdy nie mo\u017ce by\u0107 uznany za prawdziwy post\u0119p\u00a0[8]<\/a>.<\/p>\n

Sztuczna inteligencja b\u0119dzie zyskiwa\u0107 na znaczeniu. Wyzwania jakie stawia maj\u0105 charakter techniczny, ale tak\u017ce antropologiczny, edukacyjny, spo\u0142eczny i polityczny. Obiecuje ona na przyk\u0142ad oszcz\u0119dno\u015b\u0107 nak\u0142ad\u00f3w pracy, bardziej wydajn\u0105 produkcj\u0119, sprawniejszy transport i bardziej dynamiczne rynki, a tak\u017ce rewolucj\u0119 w gromadzeniu, organizacji i procesach weryfikacji danych. Musimy by\u0107 \u015bwiadomi zachodz\u0105cych gwa\u0142townych przemian i zarz\u0105dza\u0107 nimi w spos\u00f3b, kt\u00f3ry chroni podstawowe prawa cz\u0142owieka, z poszanowaniem instytucji i przepis\u00f3w, kt\u00f3re promuj\u0105 jego integralny rozw\u00f3j. Sztuczna inteligencja powinna s\u0142u\u017cy\u0107 najlepszemu ludzkiemu potencja\u0142owi i naszym najbardziej wznios\u0142ym aspiracjom, a nie z nimi konkurowa\u0107.<\/p>\n

3.\u00a0Technologia przysz\u0142o\u015bci: maszyny, kt\u00f3re same si\u0119 ucz\u0105<\/i><\/p>\n

W swoich r\u00f3\u017cnorodnych formach sztuczna inteligencja, oparta na technikach uczenia automatycznego (machine learning<\/i>), cho\u0107 wci\u0105\u017c znajduje si\u0119 na etapie pionierskim, ju\u017c wprowadza znacz\u0105ce zmiany w tkance spo\u0142ecze\u0144stw, wywieraj\u0105c g\u0142\u0119boki wp\u0142yw na kultury, zachowania spo\u0142eczne i budowanie pokoju.<\/p>\n

Rozw\u00f3j, taki jak\u00a0machine learning<\/i>\u00a0lub g\u0142\u0119bokie\u00a0<\/i>uczenie (deep learning<\/i>), rodzi pytania, kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza sfer\u0119 technologii i in\u017cynierii, i maj\u0105 zwi\u0105zek ze zrozumieniem, \u015bci\u015ble po\u0142\u0105czonym z sensem ludzkiego \u017cycia, podstawowymi procesami poznawczymi i zdolno\u015bci\u0105 umys\u0142u do dotarcia do prawdy.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad, zdolno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych urz\u0105dze\u0144 do tworzenia sp\u00f3jnych sk\u0142adniowo i semantycznie tekst\u00f3w nie jest gwarancj\u0105 rzetelno\u015bci. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce s\u0105 one w stanie \u201eosza\u0142amia\u0107\u201d, to znaczy generowa\u0107 stwierdzenia, kt\u00f3re na pierwszy rzut oka wydaj\u0105 si\u0119 wiarygodne, ale w rzeczywisto\u015bci s\u0105 bezpodstawne lub zdradzaj\u0105 uprzedzenia. Stanowi to powa\u017cny problem, gdy sztuczna inteligencja jest wykorzystywana w kampaniach dezinformacyjnych, kt\u00f3re rozpowszechniaj\u0105 fa\u0142szywe wiadomo\u015bci i prowadz\u0105 do rosn\u0105cej nieufno\u015bci wobec \u015brodk\u00f3w przekazu. Poufno\u015b\u0107, posiadanie danych i w\u0142asno\u015b\u0107 intelektualna to inne obszary, w kt\u00f3rych omawiane technologie stwarzaj\u0105 powa\u017cne zagro\u017cenia, do kt\u00f3rych dochodz\u0105 dalsze negatywne konsekwencje ich niew\u0142a\u015bciwego wykorzystania, takie jak: dyskryminacja, ingerencja w procesy wyborcze, szerzenie si\u0119 modelu spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re monitoruje i kontroluje ludzi, wykluczenie cyfrowe, i pog\u0142\u0119bianie si\u0119 indywidualizmu coraz bardziej oderwanego od zbiorowo\u015bci. Wszystkie te czynniki mog\u0105 podsyca\u0107 konflikty i utrudnia\u0107 pok\u00f3j.<\/p>\n

4.\u00a0Znaczenie ogranicze\u0144 w paradygmacie technokratycznym<\/i><\/p>\n

Nasz \u015bwiat jest zbyt rozleg\u0142y, r\u00f3\u017cnorodny i z\u0142o\u017cony, by mo\u017cna go by\u0142o w pe\u0142ni pozna\u0107 i sklasyfikowa\u0107. Ludzki umys\u0142 nigdy nie b\u0119dzie w stanie wyczerpa\u0107 jego bogactwa, nawet z pomoc\u0105 najbardziej zaawansowanych algorytm\u00f3w. Nie oferuj\u0105 one bowiem gwarantowanych prognoz przysz\u0142o\u015bci, a jedynie statystyczne przybli\u017cenia. Nie wszystko mo\u017cna przewidzie\u0107, nie wszystko mo\u017cna obliczy\u0107; w ko\u0144cu \u201erzeczywisto\u015b\u0107 przewy\u017csza ide\u0119\u201d\u00a0[9]<\/a>\u00a0i bez wzgl\u0119du na to, jak wspania\u0142e mog\u0105 by\u0107 nasze zdolno\u015bci obliczeniowe, zawsze pozostanie niedost\u0119pna reszta, kt\u00f3ra wymyka si\u0119 wszelkim pr\u00f3bom kwantyfikacji.<\/p>\n

Ponadto du\u017ca ilo\u015b\u0107 danych analizowanych przez sztuczne inteligencje nie jest sama w sobie gwarancj\u0105 bezstronno\u015bci. Kiedy algorytmy ekstrapoluj\u0105 informacje, zawsze istnieje ryzyko, \u017ce je wypacz\u0105, powielaj\u0105c niesprawiedliwo\u015bci i uprzedzenia \u015brodowisk, z kt\u00f3rych pochodz\u0105. Im bardziej staj\u0105 si\u0119 szybsze i z\u0142o\u017cone, tym trudniej zrozumie\u0107, dlaczego wyprodukowa\u0142y okre\u015blony rezultat.<\/p>\n

Maszyny inteligentne mog\u0105 wykonywa\u0107 przypisane im zadania z coraz wi\u0119ksz\u0105 wydajno\u015bci\u0105, ale cel i znaczenie ich dzia\u0142a\u0144 b\u0119d\u0105 nadal okre\u015blane lub umo\u017cliwiane przez ludzi posiadaj\u0105cych w\u0142asny \u015bwiat warto\u015bci. Istnieje ryzyko, \u017ce kryteria stoj\u0105ce za niekt\u00f3rymi wyborami stan\u0105 si\u0119 mniej jasne, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za podejmowanie decyzji zostanie ukryta, a producenci mog\u0105 uchyla\u0107 si\u0119 od obowi\u0105zku dzia\u0142ania dla dobra wsp\u00f3lnoty. W pewnym sensie sprzyja temu system technokratyczny, kt\u00f3ry sprzymierza ekonomi\u0119 z technologi\u0105 i nadaje przywilej dla kryterium wydajno\u015bci, ignoruj\u0105c wszystko, co nie jest zwi\u0105zane z jego dora\u017anymi korzy\u015bciami\u00a0[10]<\/a>.<\/p>\n

Powinno to nas sk\u0142oni\u0107 do refleksji nad aspektem, kt\u00f3ry jest bardzo cz\u0119sto pomijany w dzisiejszej mentalno\u015bci technokratycznej i wydajno\u015bciowej, jako decyduj\u0105cy dla rozwoju osobistego i spo\u0142ecznego: \u201epoczucie ogranicze\u0144\u201d. Istocie ludzkiej, z definicji \u015bmiertelnej, gdy my\u015bli o przekroczeniu, dzi\u0119ki technologii, wszelkich ogranicze\u0144, grozi, i\u017c b\u0119d\u0105c ogarni\u0119t\u0105 obsesj\u0105 kontrolowania wszystkiego, utraci kontrol\u0119 nad sob\u0105; w poszukiwaniu absolutnej wolno\u015bci, wpadnie w spiral\u0119 dyktatury technologicznej. Rozpoznanie i zaakceptowanie w\u0142asnej ograniczono\u015bci jako stworzenia, jest dla cz\u0142owieka niezb\u0119dnym warunkiem osi\u0105gni\u0119cia pe\u0142ni, a raczej przyj\u0119cia jej w darze. Natomiast w ideologicznym kontek\u015bcie paradygmatu technokratycznego, o\u017cywionego prometejskim za\u0142o\u017ceniem samowystarczalno\u015bci, nier\u00f3wno\u015bci mog\u0105 rosn\u0105\u0107 nieproporcjonalnie, a wiedza i bogactwo gromadzi\u0107 si\u0119 w r\u0119kach nielicznych, z powa\u017cnym zagro\u017ceniem dla spo\u0142ecze\u0144stw demokratycznych i pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia\u00a0[11]<\/a>.<\/p>\n

5.\u00a0Gor\u0105ce tematy dla etyki<\/i><\/p>\n

W przysz\u0142o\u015bci, wiarygodno\u015b\u0107 osoby ubiegaj\u0105cej si\u0119 o kredyt, przydatno\u015b\u0107 danej osoby do pracy, prawdopodobie\u0144stwo recydywy osoby skazanej, lub prawo do otrzymania azylu politycznego, lub pomocy spo\u0142ecznej, mog\u0105 by\u0107 determinowane przez systemy sztucznej inteligencji. Brak zr\u00f3\u017cnicowanych poziom\u00f3w mediacji, kt\u00f3re wprowadzaj\u0105 te systemy, jest szczeg\u00f3lnie nara\u017cony na formy uprzedze\u0144 i dyskryminacji: b\u0142\u0119dy systemowe mog\u0105 si\u0119 \u0142atwo mno\u017cy\u0107, powoduj\u0105c nie tylko niesprawiedliwo\u015b\u0107 w indywidualnych przypadkach, ale tak\u017ce, poprzez efekt domina, rzeczywiste formy nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznej.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, czasami formy sztucznej inteligencji wydaj\u0105 si\u0119 zdolne do wp\u0142ywania na decyzje jednostek, poprzez z g\u00f3ry okre\u015blone opcje zwi\u0105zane z bod\u017acami i \u015brodkami odstraszaj\u0105cymi lub poprzez systemy reguluj\u0105ce osobiste wybory w oparciu o organizacj\u0119 informacji. Te formy manipulacji lub kontroli spo\u0142ecznej wymagaj\u0105 uwagi i starannego nadzoru, oraz poci\u0105gaj\u0105 za sob\u0105 wyra\u017an\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 prawn\u0105 ze strony producent\u00f3w, tych, kt\u00f3rzy je stosuj\u0105, oraz w\u0142adz rz\u0105dowych.<\/p>\n

Poleganie na procesach automatycznych, kt\u00f3re kategoryzuj\u0105 jednostki, na przyk\u0142ad poprzez wszechobecne wykorzystanie nadzoru lub przyj\u0119cie system\u00f3w kredytu spo\u0142ecznego, mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119bokie reperkusje dla tkanki obywatelskiej, ustanawiaj\u0105c niew\u0142a\u015bciwe klasyfikacje w\u015br\u00f3d obywateli. Te sztuczne procesy klasyfikacji mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do konflikt\u00f3w w\u0142adzy, poniewa\u017c dotycz\u0105 nie tylko odbiorc\u00f3w wirtualnych, ale tak\u017ce os\u00f3b z krwi i ko\u015bci. Fundamentalny szacunek dla godno\u015bci ludzkiej postuluje odrzucenie tego, aby uto\u017csamiano wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 osoby ze zbiorem danych. Nie mo\u017cna pozwoli\u0107 algorytmom: okre\u015bla\u0107 sposobu, w jaki rozumiemy prawa cz\u0142owieka, odk\u0142ada\u0107 na bok podstawowych warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czucia, mi\u0142osierdzia i przebaczenia lub eliminowa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107, aby jednostka si\u0119 zmieni\u0142a i pozostawi\u0142a przesz\u0142o\u015b\u0107 za sob\u0105.<\/p>\n

W tym kontek\u015bcie nie mo\u017cemy nie rozwa\u017cy\u0107 wp\u0142ywu nowych technologii w sferze zatrudnienia: prace, kt\u00f3re kiedy\u015b by\u0142y wy\u0142\u0105czn\u0105 domen\u0105 si\u0142y roboczej, s\u0105 szybko wch\u0142aniane przez przemys\u0142owe zastosowania sztucznej inteligencji. R\u00f3wnie\u017c w tym przypadku istnieje znaczne ryzyko nieproporcjonalnej przewagi nielicznych, kosztem zubo\u017cenia wielu. Poszanowanie godno\u015bci pracownik\u00f3w i znaczenie zatrudnienia dla dobrobytu ekonomicznego os\u00f3b, rodzin i spo\u0142ecze\u0144stw, bezpiecze\u0144stwo pracy i sprawiedliwe p\u0142ace, powinny by\u0107 wysokim priorytetem dla wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzynarodowej, poniewa\u017c te formy technologii przenikaj\u0105 coraz g\u0142\u0119biej do miejsc pracy.<\/p>\n

6.\u00a0Czy przekujemy miecze na lemiesze?<\/i><\/p>\n

W dzisiejszych czasach, patrz\u0105c na otaczaj\u0105cy nas \u015bwiat, nie spos\u00f3b uciec od powa\u017cnych kwestii etycznych zwi\u0105zanych z przemys\u0142em zbrojeniowym. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia operacji wojskowych za pomoc\u0105 system\u00f3w zdalnie sterowanych doprowadzi\u0142a do zmniejszenia percepcji zniszcze\u0144, jakie one powoduj\u0105 i odpowiedzialno\u015bci za ich u\u017cycie, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do jeszcze zimniejszego i bardziej oderwanego podej\u015bcia do ogromnej tragedii wojny. Badania nad nowymi technologiami w dziedzinie tak zwanych \u201e\u015bmierciono\u015bnych autonomicznych system\u00f3w uzbrojenia\u201d, w tym nad wykorzystaniem wojennym sztucznej inteligencji, stanowi\u0105 powa\u017cny problem etyczny. Autonomiczne systemy uzbrojenia nigdy nie mog\u0105 by\u0107 podmiotami odpowiedzialnymi moralnie: unikalna ludzka zdolno\u015b\u0107 do moralnej oceny i etycznego podejmowania decyzji jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c z\u0142o\u017conym zestawem algorytm\u00f3w, a zdolno\u015bci tej nie mo\u017cna sprowadza\u0107 do programowania maszyny, kt\u00f3ra, cho\u0107 \u201einteligentna\u201d, nadal jest maszyn\u0105. Z tego powodu konieczne jest zapewnienie odpowiedniego, znacz\u0105cego i sp\u00f3jnego ludzkiego nadzoru nad systemami uzbrojenia.<\/p>\n

Nie mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c lekcewa\u017cy\u0107 potencjalnego ryzyka, \u017ce wyrafinowana bro\u0144 wpadnie w niepowo\u0142ane r\u0119ce, u\u0142atwiaj\u0105c na przyk\u0142ad ataki terrorystyczne lub ingerencje maj\u0105ce na celu destabilizacj\u0119 prawowitych instytucji rz\u0105dowych. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, \u015bwiat naprawd\u0119 nie potrzebuje nowych technologii przyczyniaj\u0105cych si\u0119 do nieuczciwego rozwoju rynku i handlu broni\u0105, promuj\u0105cych szale\u0144stwo wojny. Czyni\u0105c w ten spos\u00f3b, nie tylko inteligencja, ale samo serce cz\u0142owieka b\u0119dzie nara\u017cone na ryzyko, \u017ce stanie si\u0119 coraz bardziej \u201esztuczne\u201d. Najbardziej zaawansowane aplikacje techniczne nie powinny by\u0107 wykorzystywane do u\u0142atwiania brutalnego rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w, lecz do przygotowywania drogi do pokoju.<\/p>\n

Z bardziej pozytywnej perspektywy, gdyby sztuczna inteligencja zosta\u0142a wykorzystana do promowania integralnego rozwoju cz\u0142owieka, mog\u0142aby wprowadzi\u0107 znacz\u0105ce innowacje w rolnictwie, edukacji i kulturze, poprawi\u0107 standardy \u017cycia ca\u0142ych narod\u00f3w i lud\u00f3w oraz przyczyni\u0107 si\u0119 do wzrostu ludzkiego braterstwa i przyja\u017ani spo\u0142ecznej. Ostatecznie, to, w jaki spos\u00f3b wykorzystamy j\u0105 do w\u0142\u0105czenia najmniejszych, czyli naszych najs\u0142abszych i najbardziej potrzebuj\u0105cych braci i si\u00f3str, jest miar\u0105 ukazuj\u0105c\u0105 nasze cz\u0142owiecze\u0144stwo.<\/p>\n

Ludzkie spojrzenie i pragnienie lepszej przysz\u0142o\u015bci dla naszego \u015bwiata prowadz\u0105 do potrzeby interdyscyplinarnego dialogu, maj\u0105cego na celu etyczny rozw\u00f3j algorytm\u00f3w \u2013\u00a0algor-etyk\u0119\u00a0<\/i>\u2013 w kt\u00f3rym warto\u015bci kierowa\u0142yby drogami nowych technologii\u00a0[12]<\/a>. Kwestie etyczne powinny by\u0107 brane pod uwag\u0119 od samego pocz\u0105tku bada\u0144, a tak\u017ce na etapie testowania, projektowania, produkcji, dystrybucji i wprowadzenia na rynek. Jest to podej\u015bcie etyki projektowania, w kt\u00f3rym instytucje edukacyjne i decydenci maj\u0105 do odegrania istotn\u0105 rol\u0119.<\/p>\n

7.\u00a0Wyzwania dla edukacji<\/i><\/p>\n

Rozw\u00f3j technologii, kt\u00f3ra szanuje i s\u0142u\u017cy ludzkiej godno\u015bci, ma wyra\u017ane implikacje dla instytucji edukacyjnych i \u015bwiata kultury. Zwielokrotniaj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci komunikacji, technologie cyfrowe umo\u017cliwi\u0142y spotkania na nowe sposoby. Istnieje jednak potrzeba sta\u0142ej refleksji nad rodzajem relacji, do kt\u00f3rych nas kieruj\u0105. M\u0142odzi dorastaj\u0105 w \u015brodowiskach kulturowych przenikni\u0119tych technologi\u0105, co nie mo\u017ce nie budzi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci w zakresie metod nauczania i formacji.<\/p>\n

Edukacja w zakresie korzystania z form sztucznej inteligencji powinna mie\u0107 na celu przede wszystkim promowanie krytycznego my\u015blenia. Konieczne jest, aby u\u017cytkownicy w ka\u017cdym wieku, a zw\u0142aszcza ludzie m\u0142odzi, rozwijali umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u015bwiadomego i wnikliwego korzystania z danych i tre\u015bci gromadzonych w\u00a0sieci\u00a0<\/i>lub tworzonych przez systemy sztucznej inteligencji. Szko\u0142y, uniwersytety i towarzystwa naukowe s\u0105 wezwane do pomocy studentom i profesjonalistom w uwzgl\u0119dnieniu spo\u0142ecznych i etycznych aspekt\u00f3w rozwoju i wykorzystania technologii.<\/p>\n

Formacja, w zakresie korzystania z nowych narz\u0119dzi komunikacji, powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 nie tylko dezinformacj\u0119, fa\u0142szywe wiadomo\u015bci\u00a0<\/i>(tzw.\u00a0fake news<\/i>), ale tak\u017ce niepokoj\u0105ce odradzanie si\u0119 \u201edawnych obaw, kt\u00f3re […] potrafi\u0142y si\u0119 ukry\u0107 i umocni\u0107 swoj\u0105 pozycj\u0119 za nowymi technologiami\u201d\u00a0[13]<\/a>. Niestety, po raz kolejny musimy walczy\u0107 z \u201epokus\u0105 tworzenia kultury mur\u00f3w, wznoszenia mur\u00f3w […], aby uniemo\u017cliwi\u0107 […] spotkanie z innymi kulturami, z innymi lud\u017ami\u201d\u00a0[14]<\/a>,oraz rozw\u00f3j pokojowego i braterskiego wsp\u00f3\u0142istnienia.<\/p>\n

8.\u00a0Wyzwania dla rozwoju prawa mi\u0119dzynarodowego<\/i><\/p>\n

Globalny zasi\u0119g sztucznej inteligencji jasno pokazuje, \u017ce opr\u00f3cz odpowiedzialno\u015bci suwerennych pa\u0144stw za regulowanie jej wykorzystania we w\u0142asnym kraju, decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w zawieraniu porozumie\u0144 wielostronnych oraz koordynowaniu ich stosowania i wdra\u017cania mog\u0105 odegra\u0107 organizacje mi\u0119dzynarodowe\u00a0[15]<\/a>. W zwi\u0105zku z tym, zach\u0119cam Wsp\u00f3lnot\u0119 Narod\u00f3w, aby \u2013 zjednoczona \u2013 pracowa\u0142a w celu przyj\u0119cia wi\u0105\u017c\u0105cego traktatu mi\u0119dzynarodowego, reguluj\u0105cego rozw\u00f3j i wykorzystanie sztucznej inteligencji w jej r\u00f3\u017cnorodnych formach. Celem regulacji powinno by\u0107, oczywi\u015bcie, nie tylko zapobieganie z\u0142ym praktykom, ale tak\u017ce zach\u0119canie do dobrych praktyk, stymulowanie nowych i kreatywnych koncepcji oraz u\u0142atwianie inicjatyw osobistych i zbiorowych\u00a0[16]<\/a>.<\/p>\n

W ostatecznym rachunku, w poszukiwaniu modeli regulacyjnych, kt\u00f3re mog\u0142yby zapewni\u0107 tw\u00f3rcom technologii cyfrowych pewien przewodnik etyczny, konieczne jest wskazanie ludzkich warto\u015bci, kt\u00f3re powinny le\u017ce\u0107 u podstaw wysi\u0142k\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stw na rzecz sformu\u0142owania, przyj\u0119cia i zastosowania niezb\u0119dnych ram prawnych. Prace redakcyjne nad wytycznymi w zakresie etyki, dotycz\u0105cymi produkcji form sztucznej inteligencji, nie mog\u0105 pomija\u0107 g\u0142\u0119bszych kwestii odnosz\u0105cych si\u0119 do sensu ludzkiego istnienia, ochrony podstawowych praw cz\u0142owieka oraz d\u0105\u017cenia do sprawiedliwo\u015bci i pokoju. Ten proces etycznego i prawnego rozeznania mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 cenn\u0105 okazj\u0105 do wsp\u00f3lnej refleksji nad rol\u0105, jak\u0105 technologia powinna odgrywa\u0107 w naszym \u017cyciu indywidualnym i wsp\u00f3lnotowym, oraz w jaki spos\u00f3b jej wykorzystanie mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do stworzenia bardziej sprawiedliwego i humanitarnego \u015bwiata. Z tego powodu, w debatach na temat regulacji sztucznej inteligencji powinny by\u0107 brane pod uwag\u0119 g\u0142osy wszystkich zainteresowanych stron, w tym ubogich, wykluczonych i innych, kt\u00f3rzy cz\u0119sto pozostaj\u0105 nieus\u0142yszani w globalnych procesach decyzyjnych.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce ta refleksja zach\u0119ci, do uczynienia wszystkiego, aby post\u0119py w rozwoju form sztucznej inteligencji w ostateczno\u015bci s\u0142u\u017cy\u0142y sprawie ludzkiego braterstwa i pokoju. Nie jest to odpowiedzialno\u015b\u0107 nielicznych, lecz ca\u0142ej rodziny ludzkiej. Pok\u00f3j jest bowiem owocem relacji, kt\u00f3re uznaj\u0105 i akceptuj\u0105 drugiego cz\u0142owieka w jego niezbywalnej godno\u015bci, a tak\u017ce owocem wsp\u00f3\u0142pracy i zaanga\u017cowania w d\u0105\u017ceniu do integralnego rozwoju wszystkich os\u00f3b i wszystkich narod\u00f3w.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku Nowego Roku modl\u0119 si\u0119, aby szybki rozw\u00f3j form sztucznej inteligencji nie powi\u0119kszy\u0142 zbyt wielu nier\u00f3wno\u015bci i niesprawiedliwo\u015bci ju\u017c obecnych na \u015bwiecie, ale przyczyni\u0142 si\u0119 do zako\u0144czenia wojen i konflikt\u00f3w oraz z\u0142agodzenia wielu form cierpienia, kt\u00f3re dotykaj\u0105 rodzin\u0119 ludzk\u0105. Oby chrze\u015bcijanie, wyznawcy r\u00f3\u017cnych religii, oraz m\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety dobrej woli, zgodnie wsp\u00f3\u0142pracowali, \u017ceby wykorzysta\u0107 szanse i sprosta\u0107 wyzwaniom stawianym przez rewolucj\u0119 cyfrow\u0105, oraz przekaza\u0107 przysz\u0142ym pokoleniom bardziej solidarny, sprawiedliwy i pokojowy \u015bwiat.<\/p>\n

Watykan, 8 grudnia 2023 r.<\/i><\/p>\n

FRANCISZEK<\/p>\n

 <\/p>\n

\n

 <\/p>\n

[1]<\/a>\u00a0Sob\u00f3r\u00a0Wat. II, Konstytucja duszp. o Ko\u015bciele w \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym,\u00a0Gaudium et spes<\/i>, 33.<\/p>\n

[2]<\/a>\u00a0\u00a0Tam\u017ce<\/i>, 57.<\/p>\n

[3]<\/a>\u00a0Por. Enc.\u00a0Laudato si’<\/a>\u00a0<\/i>(24 maja 2015), 104.<\/p>\n

[4]<\/a>\u00a0\u00a0Tam\u017ce<\/a><\/i>, 114.<\/p>\n

[5]<\/a>\u00a0\u00a0Udienza ai partecipanti all\u2019Incontro \u201cMinerva Dialogues\u201d<\/i>\u00a0(27 marzo 2023).<\/p>\n

[6]<\/a>\u00a0Por.\u00a0tam\u017ce.<\/i><\/p>\n

[7]<\/a>\u00a0Por.\u00a0Messaggio al Presidente Esecutivo del \u201cWorld Economic Forum\u201d a Davos-Klosters<\/i><\/a>\u00a0(12 gennaio 2018).<\/p>\n

[8]<\/a>\u00a0Por. Enc.\u00a0Laudato si’<\/a><\/i>, 194;\u00a0Discorso ai partecipanti al Seminario \u201cIl bene comune nell\u2019era digitale\u201d<\/i>\u00a0(27 settembre 2019).<\/p>\n

[9]<\/a>\u00a0Adhort. apost.\u00a0Evangelii gaudium<\/a>\u00a0<\/i>(24 listopada 2013), 233.<\/p>\n

[10]<\/a>\u00a0Por. Enc.\u00a0Laudato si’<\/a><\/i>, 54.<\/p>\n

[11]<\/a>\u00a0Por.\u00a0Discorso ai partecipanti alla Plenaria della Pontificia Accademia per la Vita\u00a0<\/i>(28 febbraio 2020).<\/p>\n

[12]<\/a>\u00a0Por.\u00a0tam\u017ce.<\/i><\/p>\n

[13]<\/a>\u00a0Enc.\u00a0Fratelli tutti<\/a>\u00a0<\/i>(3 pa\u017adziernika 2020), 27.<\/p>\n

[14]<\/a>\u00a0\u00a0Tam\u017ce<\/a>.<\/i><\/p>\n

[15]<\/a>\u00a0Por.\u00a0tam\u017ce<\/a><\/i>, 170-175.<\/p>\n

[16]<\/a>\u00a0Por. Enc.\u00a0Laudato si’<\/a><\/i>, 177.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

OR\u0118DZIE JEGO \u015aWI\u0104TOBLIWO\u015aCI FRANCISZKA NA 57. \u015aWIATOWY DZIE\u0143 POKOJU 1 STYCZNIA 2024 R. Sztuczna inteligencja i pok\u00f3j   Na pocz\u0105tku<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2209,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,12],"tags":[],"class_list":["post-2208","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pl","category---pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2208"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2210,"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2208\/revisions\/2210"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kyrgyzstan-sj.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}